Aydınlatma planı çoğu zaman armatür seçimiyle başlar ve orada biter. Oysa günlük kullanımı belirleyen şey çoğu kez armatür değil, onu kontrol eden düzenektir: anahtarın kapının hangi tarafında olduğu, karanlıkta el yordamıyla aranıp aranmadığı, koridorda lambanın kendiliğinden yanıp yanmadığı. Bu rehber tesisatın o katmanını anlatıyor.
Komütatör: aynı lambayı iki noktadan yakmak
Tek anahtar bir lambayı tek noktadan kontrol eder. Komütatör ise aynı lambayı iki ayrı noktadan yakıp söndürmeye yarar — merdivenin altında yakıp üstünde söndürebilmek buna örnektir.
Uzun koridorlarda, iki kapısı olan odalarda ve yatak odasında (kapı ve yatak başı) komütatör kullanımı standarttır. Sonradan eklemek duvar açmayı gerektirdiği için proje aşamasında karar verilmelidir.
Üç ve daha fazla noktadan kontrol gerekiyorsa vaevien anahtar devreye girer; bu durumda kablolama farklıdır ve elektrikçiyle önceden konuşulmalıdır.
Priz sayısı: mobilyaya göre planlanır
Priz planlaması duvara değil mobilyaya göre yapılır. Televizyon ünitesinin arkası, çalışma masasının yanı, yatak başının iki tarafı — bu noktalar önceden belirlenmezse sonradan uzatma kablosuyla çözülür ve hem görüntü hem güvenlik bozulur.
Genel bir başlangıç ölçütü, her odada duvar başına en az bir priz grubu ve kullanım yoğun noktalarda ikili-üçlü gruplardır. Mutfakta tezgâh üstü priz sayısı ayrı hesaplanır: küçük ev aletleri aynı anda kullanılır.
Montaj yüksekliği kullanıma bağlıdır. Genel priz için yerden 30–40 cm, tezgâh üstü için tezgâhtan 15–20 cm yukarısı yaygın uygulamadır.
Sensör: ışığı koşula bağlamak
Hareket sensörü ortamda birisi olduğunda lambayı yakar ve belirlenen süre sonunda söndürür. Koridor, merdiven, depo ve garaj gibi kısa süreli geçilen yerlerde hem kullanım kolaylığı hem enerji tasarrufu sağlar — elle söndürülmeyi bekleyen bir lamba saatlerce yanabilir.
Alacakaranlık sensörü ise harekete değil ortam ışığına bakar: karanlık çöktüğünde açar, aydınlandığında kapatır. Bahçe ve cephe aydınlatmasında mevsime göre değişen gün batımı saatini elle ayarlamaktan kurtarır.
Algılama mesafesi ve açısı montaj yüksekliğine bağlıdır. Çok yükseğe monte edilen bir sensör yakındaki hareketi kaçırabilir; çok alçak monte edilen ise gereksiz tetiklenir.
Sıva altı mı sıva üstü mü?
Sıva altı montaj duvarın içine kasa gerektirir ve yalnız anahtarın ön yüzü görünür; yeni yapı ve tadilatlarda standart uygulamadır.
Sıva üstü modeller mevcut duvara doğrudan monte edilir ve duvar açmayı gerektirmez. Sonradan eklenen bir priz ya da anahtarda, ahşap ve taş duvarlarda, ayrıca geçici kullanımlarda tercih edilir.
Anahtar konumu: karanlıkta aranmayan yer
Anahtarın yüksekliği ve kapıya olan mesafesi, günde onlarca kez tekrarlanan bir hareketi belirler. Yaygın uygulama yerden 105–115 cm ve kapı kasasından 10–15 cm uzaklıktır — kapıyı açan elin doğal olarak düştüğü nokta burasıdır.
Kapının açılma yönü de hesaba katılır: anahtar kapının açıldığı tarafta kalırsa, kapı açıkken anahtarın önünü kapatır. Bu ayrıntı proje aşamasında fark edilmezse sonradan düzeltmek duvar açmayı gerektirir.
Erişilebilirlik açısından daha düşük bir yükseklik (90–100 cm) tekerlekli sandalye kullanımını kolaylaştırır. Ev içinde bu bir tercih, kamuya açık binalarda ise bir gerekliliktir.
Devreyi bölmek: hepsi tek anahtarda olmasın
Bir odadaki tüm aydınlatmayı tek anahtara bağlamak en kolay çözümdür ama günlük kullanımı en çok kısıtlayandır: film izlerken de, temizlik yaparken de aynı ışık yanar.
Genel aydınlatma, vurgu aydınlatması ve dekoratif aydınlatma ayrı devrelere alındığında oda birden çok kullanım biçimini destekler. Salonda tavan armatürü, duvar armatürleri ve gizli ışık üç ayrı anahtarda olduğunda üç farklı atmosfer kurulabilir.
Devre ayrımı sonradan yapılamaz — kablolama sırasında karar verilir. Bu yüzden aydınlatma planı, armatür seçilmeden önce hangi grupların birlikte yanacağını belirlemelidir.
İlgili rehberler: LED Armatürde IP Koruması: Banyo, Mutfak ve Dış Mekân, LED Panel Seçimi: Watt, Lümen ve Kaç Adet Gerekir?, Tavan Aydınlatma Çeşitleri: Spot, Lineer, Gizli Işık ve Avize. Projeniz için ürün seçenekleri için ürünlerimiz sayfamızı inceleyebilirsiniz.
